POS ya simu nyingi kwa mgahawa, inayofanya kazi bila intaneti

Ni Ijumaa jioni Sinza. Meza zote zimejaa, muziki uko juu, na wahudumu wawili wanakimbizana kati ya jiko na meza, kila mmoja na kikaratasi chake. Meza namba tatu wameagiza nyama choma na bia tatu baridi. Meza namba tisa bado wanasubiri mishkaki tangu dakika ishirini. Mhudumu wa tatu anaingia kusaidia, anachukua oda mpya kwenye meza namba tatu, bila kujua mwenzake ameshaandika nini pale.

Usiku ukiisha, hesabu hailingani. Bia mbili zimetoka baa lakini hazijaingia kwenye bili yoyote, meza moja imeondoka ikidhani nyingine imelipa, na hakuna anayejua hasa kilichotokea. Hilo ndilo tatizo halisi. Si idadi ya wateja, si idadi ya wahudumu. Ni kwamba wahudumu wako hawaoni meza ileile kwa wakati mmoja.

Makala hii inahusu kuendesha mgahawa au baa wenye wahudumu wengi, kila mmoja na simu yake, wakishirikiana meza zilezile na bili ileile kwa sekunde, bila kutegemea intaneti inayokukatia usiku ule ule ambao mgahawa umejaa.

Pale mtu mmoja anapopiga kila oda, kila kitu kinakaa kichwani mwake na kwenye kikaratasi chake. Siku unafikia wahudumu watatu au wanne, kila mmoja ana toleo lake la usiku. Bia iliyoongezwa meza namba tano na mhudumu mmoja haipo kwa mwingine. Wahudumu wawili wanafungua meza ileile bila kujua. Jiko linapata oda mara mbili, au halipati kabisa.

POS kwenye simu moja tu hailitatui hili, inalihamisha tu. Mhudumu analazimika kurudi kaunta kuingiza oda, foleni inajitengeneza, na wakati anaandika hakuna anayehudumu. Unachohitaji si POS nyingine moja. Ni POS moja ambayo simu nyingi zinaishiriki, ambapo kila tendo la mmoja linaonekana kwa wengine papo hapo.

Wazo lenyewe ni hili, kwa lugha rahisi. Kila mhudumu ana simu ya Android. Simu zote hizi ziko kwenye mtandao mmoja: router ileile, au kifaa kidogo cha wifi kilichowekwa nyuma ya kaunta. Kifaa kimoja, mara nyingi tablet ya kaunta, kinakuwa kituo cha kati. Vingine vinaunganishwa nacho.

Kuanzia hapo, meza, oda na bili vinaishi kwenye mtandao huo wa ndani, si mwisho wa intaneti. Mhudumu anafungua meza namba nne kwenye simu yake, mwingine anaiona ikitokea kwenye simu yake ndani ya sekunde. Anaongeza bia, wa kwanza anaiona. Jiko linapata tiketi. Yote haya yanatembea kutoka kifaa kimoja hadi kingine kupitia wifi ya nyumbani, bila kupitia seva iliyoko nchi ya mbali.

Jina la kitaalamu si muhimu sana. Shika kanuni hii: vifaa vyako vinaongea vyenyewe kwa vyenyewe, papo hapo. Intaneti sasa ina kazi moja tu, kuhifadhi yote mtandaoni pale muunganisho unapopatikana. Haiko tena katikati ya kila oda.

Mifumo mingi inayouzwa leo inapitisha kila oda kwenye intaneti. Mhudumu anachukua oda, inasafiri hadi seva ya mbali, inarudi, na ndipo mwenzake anaweza kuiona. Kwenye karatasi inaonekana safi. Kwenye mgahawa uliojaa Ijumaa jioni, ni kubahatisha.

Mazingira unayajua. Mtandao unayumba saa za kilele. Mgao wa umeme unachukua umeme na router inazimika hadi jenereta iwake. Mvua kubwa inaangusha mnara. Mfumo unaohitaji intaneti ili tu wahudumu wawili waone meza ileile unasimama pale unapouhitaji zaidi, na sakafu nzima inarudi kuandika kwenye vikaratasi mbele ya chumba kilichojaa.

POS ya mtandao wa ndani haitegemei chochote kati ya hivyo. Ushirikiano kati ya wahudumu unapita kwenye wifi ya papo hapo, ambayo haiangushwi na mnara wa mtandao ukikohoa. Wahudumu wako wanaendelea kuona meza zilezile, jiko linaendelea kupata tiketi, na wewe unaendelea kupokea pesa. Intaneti inaweza kurudi baadaye na kupatanisha kila kitu.

Hili ndilo tendo linalobadilisha zamu nzima. Mhudumu anafungua meza namba sita, anachukua kitafunio na vinywaji viwili, kisha anaelekea baa. Mwenzake anapita meza ile, mteja anataka kuongeza sahani. Anatoa simu yake, anafungua meza namba sita, tayari ipo na kitafunio na vinywaji, anaongeza sahani. Hakuna kumtafuta mhudumu wa kwanza, hakuna "ngoja nirudi".

Kwa timu nzima maana yake ni kwamba hakuna mteja anayesubiri mhudumu fulani awe huru. Yeyote sakafuni anaweza kushika meza yoyote, kwa sababu kila mmoja anaona hali ileile kwa wakati halisi. Usiku unaokosekana mhudumu mmoja, wengine wanabeba na huduma haiporomoki.

Mteja anapoomba bili, anataka iwe sahihi, si mazungumzo. Kwa vikaratasi vya kutengana, bili ya meza ambayo wahudumu watatu wamepita ni mtihani wa kumbukumbu, na hapo ndipo pesa inavuja. Kwa POS inayoshirikiwa, bili ya meza namba sita ina kila kilichoongezwa pale, na yeyote aliyeongeza, bila kusahau wala kuhesabu mara mbili.

Na meza inapotaka kugawana bili, kila mmoja analipa fungu lake apendavyo, mmoja kwa M-Pesa, wawili kwa fedha taslimu, bila hesabu kuchanganyika. Kugawana bili, jambo linalokuwa kichwa cha maumivu kwenye karatasi, linakuwa kazi ya sekunde kumi.

Sehemu kubwa ya machafuko hutokea njiani kati ya meza na moto. Kikaratasi kinapotea, mwandiko hausomeki, mhudumu anasahau mteja alisema bila pilipili. Vifaa vinapokuwa kwenye mtandao wa ndani, oda iliyochukuliwa sakafuni inafika jikoni mara moja, kwenye skrini au printa iliyo karibu na dirisha la kutolea chakula, ikiwa na maelezo yake yote.

Mantiki ileile inatumika baa. Vinywaji vinakwenda kwenye printa ya baa, chakula jikoni, kila kituo kinaona kinachohusika nacho. Yote kupitia mtandao wa mgahawa, bila kuhitaji intaneti. Mpishi haangalii tena juu kila baada ya dakika mbili kunyakua kipande cha karatasi, anafanya kazi kwa mpangilio safi wa tiketi kwa mfuatano.

Hivi ndivyo inavyopaswa kutokea intaneti inaporudi: hakuna cha wewe kufanya. Mauzo ya usiku, yaliyochukuliwa wakati wa kukatika, yanapanda yenyewe mara mtandao unaporudi. Unayakuta yote kwenye ripoti zako, na ukiwa nyumbani kesho yake, kana kwamba kukatika hakukuwahi kutokea.

Huo ndio mgawanyo sahihi wa kazi. Mtandao wa ndani unaendesha huduma, papo hapo, bila mwanya. Intaneti ipo kuhifadhi na kukuruhusu kuangalia takwimu zako popote ulipo. Thibitisha jambo hili hasa kabla ya kununua: upandishaji lazima uwe wa kiotomatiki. Upatanishaji unaolazimika kuuanzisha kwa mkono kila jioni ni ule utakaosahaulika jioni ile isiyofaa.

Tanzania mteja analipa kwa njia kadhaa: fedha taslimu, M-Pesa, Mixx by Yas (zamani Tigo Pesa), Airtel Money, HaloPesa, na kwenye maeneo ya kitalii hata kadi. Tatizo si kupokea yote haya. Tatizo ni kuyachanganya. Ukijumlisha kila kitu pamoja wakati wa kufunga, hutajua kama fedha iliyopo droo inalingana na mauzo ya taslimu, wala kama kilichoingia kwenye Lipa Namba yako kinalingana na meza zilizolipa kwa simu.

POS inayorekodi kila njia ya malipo peke yake, ikijumuisha mauzo yaliyochukuliwa bila mtandao, inakupa udhibiti huo kila jioni kwa dakika mbili: hesabu taslimu, fungua taarifa za Lipa Namba, linganisha. Tofauti inaonekana jioni hiyo hiyo badala ya kujificha ndani ya mwezi mzima wa jumla iliyochanganyika. Mfumo wowote utakaochagua, kataa ule usiotenganisha njia za malipo kwa unadhifu.

Kwa wahudumu wengi, swali linakuja mapema au baadaye: oda imepotea, bili imefutwa, na hakuna anayejua nani amefanya. Bila kumbukumbu, unaishia kushuku kila mtu, ambao ndio njia ya haraka kuvunja timu ya waaminifu.

POS nzuri inampa kila mhudumu PIN yake. Kila oda, kila punguzo, kila bili iliyofutwa inabeba jina la aliyeifanya. Ruhusa zinapangwa kwa ngazi: mhudumu anauza, lakini ni meneja tu anayeweza kufuta oda, kubadilisha bei au kufungua ripoti za mauzo. Usiku droo isipopatana, humlaumu mtu yeyote hovyo, unafungua historia na kuona. Ni wahudumu wako waaminifu ambao kumbukumbu hii inawalinda kwanza.

Habari njema ni kwamba vifaa ni vichache. Unahitaji simu ya Android kwa kila mhudumu, na zile walizonazo tayari mfukoni mara nyingi zinafaa. Kifaa kinachobaki kaunta, kikiwa kwenye chaji, kinakuwa kituo cha kati: tablet ya bei ya kawaida inatosha.

Unahitaji mtandao wa ndani. Si laini ya intaneti yenye kasi kubwa, ni wifi imara papo hapo tu: router uliyonayo, au kifaa kidogo cha wifi nyuma ya kaunta kwa kama elfu sabini hadi laki moja na nusu, malipo ya mara moja. Ongeza printa ya joto kwa risiti, kama laki moja na nusu hadi laki tatu kutegemea aina, na ya pili karibu na jiko au baa kama unataka kupeleka tiketi. Hiyo ndiyo orodha yote. Jihadhari na yeyote anayekulazimisha kununua kifaa chao maalum, halafu bado unalipa ada ya kila mwezi kwa kifaa hicho hicho: simu yako inafanya vizuri zaidi, bure.

Kwenye mgahawa unaofunguliwa mchana hadi usiku, wahudumu wa mchana wanaondoka meza bado zikiwa wazi. Kwa vikaratasi, hapa ndipo mambo hupotea: mhudumu wa mchana anaondoka na kikaratasi mfukoni, na wa usiku hajui meza namba nane wameshalipa kiasi gani au wanadaiwa nini.

Kwa POS inayoshirikiwa, meza zote zilizo wazi zinaonekana kwa kila mhudumu anayeingia zamu. Wa usiku anafungua meza namba nane na anaikuta ikiwa na kila kilichoagizwa mchana. Mhudumu anayeondoka anafunga zamu yake, anahesabu alichokusanya, na kila kitu kinabaki kwenye mfumo. Hakuna oda inayotoweka kati ya zamu, na hakuna mteja anayeondoka bila kulipa kwa sababu tu mhudumu wake ameenda nyumbani.

Swali la uwazi: kama unapiga kila oda mwenyewe nyuma ya kaunta, haya yote hayakusaidii. POS inayoshirikiwa kwenye mtandao wa ndani inaanza kulipa pale watu wawili wanapochukua oda kwa wakati mmoja, na inakuwa ya lazima ukifikia watatu. Hapo ndipo vikaratasi vinapingana, wahudumu wawili wanafungua meza ileile, na bili inakuwa mtihani wa kumbukumbu.

Kijiwe kidogo cha nyama choma chenye mmiliki na mhudumu mmoja kinaweza kuendesha vizuri kwa simu moja kaunta. Mgahawa wa viti hamsini Ijumaa jioni, wenye wahudumu watatu sakafuni na baa iliyotengana, unavuja pesa kila zamu hadi watu wake waone kitu kimoja. Angalia chumba chako saa za kilele, si saa za utulivu. Ni msongamano unaoamua.

La kwanza tumeshalisema: kuchagua mfumo unaohitaji intaneti ili tu wahudumu washirikiane meza. Utakuangusha wakati mbaya kabisa. La pili ni kutoweka PIN kwa kila mhudumu tangu siku ya kwanza. POS inayoshirikiwa bila kumbukumbu ni mbaya kuliko kikaratasi: kila mtu anaweza kufanya kila kitu, hakuna anayewajibika, na siku ya tofauti huna njia yoyote ya kufuatilia.

Kosa la tatu ni kupuuza wifi. Ushirikiano wa ndani unategemea mtandao wako papo hapo: kifaa cha wifi kilichofichwa pembeni nyuma ya ukuta mnene, na simu za mwisho wa chumba zinakata. Weka kifaa juu na katikati, na jaribu kutoka meza ya mbali zaidi kabla ya huduma. La nne ni kumfundisha mhudumu mmoja na kutumaini atawaonyesha wengine. Chukua saa moja ya utulivu, fundisha timu nzima kwa pamoja, na mwache mhudumu wako mkongwe awe wa kwanza kuupokea, wengine watafuata.

La mwisho, lililo kimya zaidi: kuruka kufunga hesabu kila jioni. Ulinganifu wa taslimu, M-Pesa na Lipa Namba unachukua dakika tano. Uruke wiki moja na tofauti ndogo zimekua fumbo usiloweza kulifumbua.

Usimwamini mtu kwa maneno anaposema "inafanya kazi kwenye mtandao". Jaribio linachukua dakika tano. Wakati wa maonyesho, chukua simu mbili, fungua meza kwenye ya kwanza, ongeza sahani. Je, inatokea kwenye ya pili ndani ya sekunde? Kisha zima intaneti: router, data ya simu, vyote. Fungua meza mpya kwenye simu moja, ongeza kitu kutoka nyingine, pokea malipo, chapisha risiti. Je, kila kitu kinaendelea kufanya kazi kati ya vifaa viwili bila intaneti?

Mwishoni, rudisha intaneti na uangalie kama mauzo yanapanda yenyewe. Muulize muuzaji maswali haya na usikilize kama anajibu kwa uhakika. Je, simu zinaongea zenyewe kwa zenyewe papo hapo, au zinapitia seva yako? Vifaa vingapi vinaweza kuunganishwa kwa wakati mmoja? Kifaa cha kati kikizima, je, napoteza usiku? Majibu ya uhakika na ya wazi ni ishara nzuri. Maneno ya kuzunguka, au maonyesho yanayofanya kazi kwenye wifi ya duka pekee, yanakuambia kila unachohitaji kujua.

Usijaribu kuhamisha kila kitu usiku mmoja. Wiki ya kwanza, ingiza menyu yako kwenye mfumo, vinywaji na vyakula na bei zake, na endesha simu mbili sakafuni ukiwa umeweka vikaratasi vyako pembeni kwa uhakika. Wiki ya pili, ongeza wahudumu wengine na printa ya jikoni, na zima intaneti kwa makusudi usiku wa utulivu uone mfumo unaendelea bila kusita. Mwezi wa kwanza ukipita, weka PIN kwa kila mhudumu na ripoti za kufunga siku.

Kwa upande wa programu, anza bure na uhukumu mwenyewe. digabloPos haigharimu chochote kuanzia, inafanya kazi kwenye simu za Android ambazo wahudumu wako wanazo tayari, inaweka kila kifaa kikiendelea mtandao ukikatika, inatenganisha fedha taslimu na M-Pesa na Mixx by Yas, na inampa kila mhudumu PIN. Ingiza menyu yako, iendeshe wiki moja pembeni ya utaratibu wako, na zima intaneti angalau mara moja uione ikiendelea. Mfumo unaoutaka ni ule usiotambua hata kwamba intaneti imeondoka.